GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE BOZKURT (İHSAN ERTURGUT) İLKOKULU

GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE BOZKURT (İHSAN ERTURGUT) İLKOKULU

Mehmet Gökyayla

Turgutlu’nun eğitim tarihine bakıldığında özellikle 1960’lı yıllara gelinene kadar bina yetersizliğinden dolayı yer değiştiren okullar dikkat çekmektedir. O dönemde birçok okul, emaneten kullanılan binalarda eğitime başlayıp kendi binasına yıllar sonra kavuşabilmiştir. Adı başlangıçta Yedi Eylül, ardından Bozkurt olan günümüzün İhsan Erturgut İlkokulu da yeri değişen okullar arasındadır.

Okulun tarihi, başlangıçta Turgutlu Ortaokulu’nun tarihi ile birlikte ele alınmalıdır. Turgutlu Ortaokulu, 1937 yılında İstiklal Mahallesi’ndeki birkaç kiralık yapıda eğitime başlamıştır.[1] Okulun eğitime başlamasının ardından kurulan Ülkülendirme Kurumu (bazı kayıtlarda da Ülkülendirme Cemiyeti adıyla geçmektedir), ilçedeki bu tek ortaöğretim kurumuna bir bina inşa edilebilmesi amacıyla çalışmalara başlar. Ortaokulun ilk yıllarda emaneten kullandığı binalardan birisi de bu sivil toplum kuruluşuna aittir.

Günümüzde Turgutlu Lisesi tarafından kullanılan ve asıl olarak Turgutlu Ortaokulu için inşa edilen bina, 1948 yılında tamamlanır ve eğitime açılır. Böylelikle Turgutlu Ortaokulu kendi binasına kavuşmuş ve önceki dönemde kullandığı binaları tahliye etmiştir.

Cumhuriyetin ilk yıllarından ve bilhassa harf devrimi ile devletin okuma yazma seferberliği ilanından itibaren eğitim faaliyetleri giderek yaygınlaşmakta; Turgutlu’nun nüfusunun da hızla artmasıyla birlikte sürekli yeni okullara ihtiyaç duyulmaktadır. 1926 yılından itibaren sırasıyla Cumhuriyet, Hilal, İsmet Paşa (günümüzde Namık Kemal adını taşımaktadır) ve Lütfi Kırdar (daha sonra İnkılâp ve Samiye Nuri Sevil adlarını almıştır) İlkokulları eğitime açılmış fakat 1940’ların ikinci yarısına gelindiğinde bunlar da yetersiz gelmeye, sınıf mevcutları aşırı kalabalıklaşmaya başlamıştır.

1948 yılında Turgutlu Ortaokulu kendi binasına taşınıp önceden kullandığı binaları boşaltınca daha önce bu eğitim kurumuna tahsis edilmiş olan Ülkülendirme Kurumu’na ait bina da boşa çıkmıştır. Günümüzde Niyazi Üzmez İmam Hatip Orta Okulu’nun yer aldığı adanın kuzeybatı köşesinde bulunan bu bina, yeni bir ilkokulun açılabilmesi için de olabildiğince elverişlidir. Burada eğitime başlayan ve Turgutlu’nun işgalden kurtuluş gününe izafeten ‘Yedi Eylül’ adı verilen ilkokul, Turgutlu’nun beşinci ilkokulu olmuştur.

Elimizde somut bir belge olmasa da Turgutlu Ortaokulu’nun kendi binasına taşındığı 1948-1949 eğitim yılında açılmış olmasını muhtemel gördüğümüz Yedi Eylül İlkokulu, yaklaşık on yıl süreyle eğitim faaliyetlerini Ülkülendirme Kurumu’na ait olan söz konusu binada sürdürecektir.

Yedi Eylül İlkokulu’nun günümüze ulaşan arşivi şu anda İhsan Erturgut İlkokulu tarafından muhafaza edilmektedir. Bu belgeler arasındaki diploma defterlerine göre okul, ilk mezunlarını 1951 yılında vermiştir. Büyük ihtimalle üçüncü sınıftan itibaren bu okulun öğrencisi olan bu ilk mezunların sayısı, 67’dir. Yedi Eylül İlkokulu’ndan 1952’de 43, 1953’te 50 ve 1954 yılında ise 40 öğrenci mezun olmuştur.

Yedi Eylül İlkokulu, eğitime başladığı günden itibaren önemli bir ihtiyacı karşılamış ve ilçedeki diğer ilkokulların yükünü azaltmıştır. Ancak okulun kullandığı bina, gerek fiziksel durumu gerekse bahçesinin yetersizliğinden dolayı aslında bir eğitim kurumu için pek de yeterli değildir.

1958 yılında yeni bir okul binasının inşasına başlanır. Okulun inşa edilmekte olduğu alan, Turgutlu’nun en eski mezarlıklarından birisidir. Dedekaraağaç adını taşıyan bu mezarlık, belki de bir tekke etrafındaki hazirenin genişlemesiyle oluşmuştur. Mezarlıktan günümüze herhangi bir somut kalıntı, bir mezar taşı dahi ulaşmadığı için maziye dair çıkarımın bizim yorumumuz olduğunu belirtelim.

Kaymakam Yakup Yücel imzasıyla 12 Nisan 1958 tarihinde belediye başkanlığına gönderilen bu okul inşaatına dair yazıda şu ifadelere yer verilmiştir:

“Kazamızın ilkokula olan acil ihtiyacı her türlü izahtan varestedir.

 İlk tahsil çağında bulunup da okulların kifayetsizliği yüzünden devamlarına imkân bulunamayan yavrularımızın bir an evvel ve türlü çareye başvurarak irfan ocağına kavuşmalarını gaye edinen kaymakamlık ve kaza maarif mensupları okul yapımını kolaylaştırmak ve vilayet programındaki müddeti beklemeksizin teşkil edilen dernek delâletiyle şehrimizin ilkokul ihtiyacını karşılamak yolunda azimli ve enerjik tarzda çalışmalara koyulmuştur.

Dernek; halkın hamiyetine, aziz hükümetin yapacağı yardımı ilave ederek halk-hükümet işbirliği halinde okulun önümüzdeki ders yılında hizmete girmesini sağlayacaktır.

Bu cümleden olarak:

Dedekaraağaç Mezarlığında altı dershaneli modern bir okulun inşasına başlanmıştır. Maarif Vekâletinden derneğimize yardım alınabilmesi, arsanın tapuya tesciline ve bu maksada tahsisine mütevakkıf bulunduğundan, ilişik krokide sınırlarıyla boyutları ve yüzölçümü gösterilen sahanın okul yapılmak üzere Yüksek Belediye Meclisince millî eğitime tefriki hususuna delâletlerinizi rica ederim.”[2]   

Resmî yazıda dernek olarak bahsedilen kuruluş, Ülkülendirme Kurumu’dur. Yazıdan da anlaşılacağı üzere aslında alanda inşaat çalışmasına başlanmıştır. İşin resmîleştirilmesi ve alınabilirse bakanlıktan yardım alınabilmesi için bu hususun tapu ile kesinleştirilmesi icap etmektedir.

Konu, Turgutlu Belediye Meclisi’nde görüşülerek, “Belediyemize ait bulunan ve imar planında okul yeri olarak gösterilen eski Dedekaraağaç Mezarlığında ada 346 parsel B’de doğusu Karaağaç Yolu, batısı Sart Sokak, kuzeyi Tunç Sokak, güneyi Limoncu Sokak ile çevrili 3264 metre murabbaı yerin ilkokul yapılmak üzere maarif idaresi emrine hasr ve tahsisine ittifakla” karar verilmiştir.[3]

Kaymakamlıktan belediyeye gönderilen yazıda ifade edildiği üzere inşaat, o günlerin şartlarında hızla tamamlanmış ve okul, 23 Nisan 1959 tarihinde gerçekleştirilen resmî törenle eğitime açılmıştır. Her ne kadar bu eğitim kurumu, Yedi Eylül İlkokulu’nun devamı niteliğinde olsa da içerisinde bulunduğu mahallenin adı, yeni inşa edilen okulun da adı olarak tercih edilmiştir. Burası artık Bozkurt İlkokulu’dur. Bozkurt İlkokulu, 9 öğretmen ve 385 öğrenci ile eğitime başlamıştır.

Dönemin Nafia Teknikeri olan Hulusi Basma’nın okulun açılış törenine özel olarak hazırlanan hatıra defterine[4] yazdıklarından binanın yalnızca iki yüz işgününde tamamlandığı anlaşılmaktadır. Okulun bu ilk binasının temeli, ikinci bir katı daha taşıyabilecek mukavemette inşa edilmiştir. Okulun açılış törenine gelen o günlerin Manisa Vali Muavini[5] hatıra defterine, “Bozkurt İlkokulu’nu çok güzel bir eser olarak gördüm. Bu eserin meydana gelmesinde hizmeti geçenleri candan tebrik eder, okulun güzel Turgutlu’ya ve Turgutlululara hayırlı, uğurlu olmasını dilerim” şeklinde yazmıştır.

Bozkurt İlkokulu’nun açılışından sonra da çevre düzenlemesi ve bahçesiyle ilgili çalışmalara devam edildiği anlaşılmaktadır. Okulun ilk müdürü olan Fuat Güneş’in ve öğretmenlerin çabaları, o günlerde bahçe duvarlarının inşasına başlandığı ve bahçenin ağaçlandırıldığı, 25 Ocak 1960 tarihinde okulu denetleyen müfettişin aynı hatıra defterine yazdıkları sayesinde kanıtlanmaktadır.

Bozkurt İlkokulu, 1959 yılında açılan bu binasında onlarca yıl içerisinde binlerce öğrencinin yetişmesine vesile olmuştur. Daha sonra, şu an için tespit edemediğimiz bir tarihte okulun arsası daha da genişletilmiştir. Başlangıçta yaklaşık 3300 metrekare olan okulun arsası, 1442 metrekarelik bu ilaveyle birlikte yaklaşık 5000 metrekareye ulaşmıştır. Böylelikle okul arazisinin kuzey sınırı Tunç Sokak’tan Yaylalıkapı Sokak’a ulaşmış; Tunç Sokak’ın iki arsanın arasından geçen bölümü de söz konusu arsalara dâhil edilmiştir. Bu iki arsa, kullanımda birlikte gibi görülse de halen tapuda iki ayrı parsel olarak mevcudiyetini sürdürmektedir.

1980’li yıllarda okul bahçesinin kuzeyine yani sonradan arsaya kazandırılan bahsettiğimiz ilave kısma devlet eliyle daha büyük ve çok katlı bir bina daha inşa edilerek okulun öğrenci kapasitesi arttırılmıştır. 8 yıllık kesintisiz eğitime geçilmesiyle birlikte okulun adı, Bozkurt İlköğretim Okulu’na dönüştürülmüştür. 1998-1999 yıllarında hayırsever İhsan Erturgut[6], okulun eski binasının yerine 18 derslikli yeni bir bina daha inşa ettirmiştir ve bunun ardından okula hayırseverin adı verilmiştir. İlerleyen yıllarda bu iki bina, ilkokul ve ortaokul olarak ayrılmıştır. Artık arsanın kuzeyindeki bina İhsan Erturgut İlkokulu, güneyindeki bina ise İhsan Erturgut Ortaokulu’dur. Arsanın tam ortasındaki duvar, her iki okulu birbirinden ayırmaktadır. 2010 yılında ise ortaokulun kullandığı binanın güneyindeki boşluğa Turgutlu Belediyesi tarafından bir anaokulu yaptırılmıştır. Bu okul, Turgutlu Anaokulu adını taşımaktadır.

Turgutlu’nun en eski eğitim kurumlarından birisi olan İhsan Erturgut İlkokulu’nun binası, 2023 yılında depreme dayanıklı olmadığı için yıkılmış ve aynı alanda yeni bir okul binası inşa edilmesi için çalışmalara başlanmıştır. İhsan Erturgut İlkokulu, eğitim faaliyetlerini şu anda Şehit Ali Şahin İlkokulu’nda sürdürmektedir. İhsan Erturgut Ortaokulu’nda ise halen depreme karşı güçlendirme çalışmaları yürütülmektedir.